پیش دبستان ملل اداره آموزش و پرورش ناحیه 3 استان اصفهان

اضطراب جدائی چیست ؟

اضطراب جدایی چیست ؟                          
اضطراب جدایی ، اضطراب شدید و نامناسب با سطح رشد فرد است در رابطه با جدایی از منزل با کسانی که فرد به آنها دلبستگی دارد. در واقع با سن و موقعیت فرد همخوانی ندارد .
کودکان هنگام جدایی یا دوری از مادر احساس ناراحتی و اضطراب می کنند . این ترس و ناراحتی ، اضطراب جدایی خوانده   می شود .
معمولاً مادران سعی در وابسته نمودن کودکان به خویش دارند و به واکنش های عاطفی آنان نسبت به  جدایی پاسخ می دهند که در طولانی مدت و در هنگام وارد شدن به محلی ناآشنا با تغییر مکان بدون حضور مادر دچار حالت اضطراب جدایی می شود . (separation Anxiet)
این وابستگی می تواند در خانه یا محیط های آشنا هم باشد . گاهی در بچه ها هنگام جدا شدن از مادر حتی نشانه هایی از هراس هم دیده می شود که فراتر از آنچه از سطح رشد آنها انتظار می رود می باشد .
گذر از این مرحله رشد تا اندازه ای به خلق و خوی کودک و نیز مهارت های فرزند پروری والدین او بستگی دارد . حالت استیصالی یا درماندگی کودک شیرخوار به هنگام جدایی از موضوع دلبستگی خود خود از  8 تا 9 ماهگی به بعد پدیده ایی بهنجار است .
در حقیقت اضطراب جدایی به عنوان مرحله ای طبیعی از رشد نوزاد برای نخستین بار در هفت ماهگی رخ میدهد ، در10تا 18 ماهگی به اوج خود می رسد و در سه سالگی از بین می رود و اما بعضی از کودکان حتی در سنین بالاتر هم از جدا شدن از والدین خود می ترسند . ترس این کودکان دیگر اضطراب جدایی طبیعی تلقی نمی شود بلکه اختلال اضطراب جدایی نام می گیرد . اختلال اضطراب جدایی به صورت یک نگرانی بیش از اندازه درباره جدایی های موقت مشخص می شود .
واکنش ها ی بلافاصله کودکان نسبت به جدایی از لحاظ شدت در طول مدت بسیار متفاوتند هر چند اضطراب جدایی پدیده ای نابهنجار است ، مع هذا اضطراب جدایی مرضی نیز به شیوه های متفاوتی متجلی می شود
این کودکان به شدت نگرانند که هنگام دوری از والدین ، خودشان یا والدینشان آسیب یا صدمه ای ببینند و یا دیگر نتوانند یکدیگر را پیدا کنند . در هنگام جدایی یا پیش بینی جدایی احتمالی این کودکان شدیداً نگران می شوند و حتی گاه علائم جسمانی پیدا می کنند و از شکم درد ، سردرد یا حالت تهوع شکایت می کنند .
آشکارترین نشانه استیصال جدایی می تواند بصورت وحشتزدگی واقعی نمایان شود . گاهی این واکنش به صورت یک خشم کاذب  جلوه گر می شود خشمی که مبین بروز اضطراب است .
در این مواقع کودک به شخص مورد دلبستگی خود می چسبد و دل مشغولی اصلی و مداوم وی حضور اوست . کودک با امتناع اضطراب آمیز خود را هنگام سپرده شدن به پرستار یا جدایی های دیگر آشکار نشان می دهد و این امتناع گاهی با حالت تهوع همراه است . مع هذا این اضطراب را  وقتی می توان یک نشانه مرضی محسوب کرد که به محدود شدن فعالیت های کودک منجر شود یا مانعی در راه سلامت هیجانی وی ایجاد کند .
اضطراب جدایی مرضی از سنین پیش دبستان بروز می کند و ممکن است سالیان دراز پا بر جا بماند . چنین اضطرابی در هر موقعیتی که احتمال جدایی وجود دارد شدیداً برانگیخته می شود و فرد را بر آن می دارد تا از موقعیت هایی که مستلزم جدایی هستند اجتناب کند .

دلایل بروز اختلال اضطراب جدایی

1) ژنتیک :

پاره ای از کودکان به طور ژنتیکی دارای خلق و خوی حساس تر و مضطرب تری هستند که آمادگی  آنها را برای این مشکل زیادتر می کند ، در ضمن زمینه  ارثی چنین مشکلی در پدر ، مادر یا اطرافیان نزدیک بر بروز آن تأثیر گذار است .

2)روش های فرزند پروری :

در واقع والدین بسیار سهل گیر که به همه ی خواسته  های کودک تن در می دهند و نیز والدین بسیار سختگیر هر دو احتمال بروز اختلال اضطراب را افزایش می دهند .

3)ساختار خانواده :

نبود کمی و کیفی والدین یا حضور خانواده هایی که پیوستگی ، حمایت ، گرمی و صمیمیت در آنها کم است و خانواده قادر نیست تعارض و تنش های احتمالی را به طور مناسب حمل کند ، در بروز بسیاری از اختلالات از جمله این اختلال مؤثر شناخته شده اند .

چگونه به کودکان احساس امنیت دهیم :

  • اوقات مفیدی را با کودکان سپری کنید .

کودکانی که گرمی ، نوازش و محبت بیشتری را با والدینشان تجربه می کنند بهتر با شرایط جدید سازگار می شوند . بنابراین به کودکان نگاه کنید ، با او صحبت کنید ، به او لبخند بزنید و اورا در آغوش بگیرید .

  • در حد امکان جدائی ها را به حداقل برسانید .

زمانی که در منزل حضور دارید ، در حین انجام فعالیت های مربوط به منزل به کودکتان نزدیک باشید ، به او توجه و با او محبت کنید اگر مجبور به ترک اتاق هستید با آنکه منتظر آمدن کودکتان می مانید ولی او را صدا کنید تا کودک بداند که در کنار او هستید و یا او را بغل کنید و همراه خود به خارج از اتاق ببرید .
گاهی مادر زمانی که کودک متوجه نیست ناگهان به آرامی از اتاق یا حتی منزل خارج می شود . این کار منجر به چسبندگی بیشتر کودک به مادر خواهد داشت . و در این شرایط کودک به جای انجام بازیهای کودکانه مرتباً مراقب حضور مادر باقی می ماند .

  • به فامیل و دوستانتان بگوئید که انتظارات شما از آنها چیست .

به فامیل و دوستانتان بگوئید که کودک شما در یک مرحله خاص رشدی است و کمرو و خجالتی شده است توصیه کنید که با لبخند و به آرامی به او نزدیک شوند با او به نرمی محبت کرده و با او بازی کنند ، زیرا کودک شما اشتیاق بیشتری برای برقراری ارتباط با آنها پیدا خواهد کرد .
اگر کودکتان به آنها نزدیک نشد ، از دعوا کردن کودک و بیان احساسات منفی خود داری کنید . به او اصرار نکنید که در آغوش دیگران برود زیرا شرایط بدتر خواهد شد .

  • به کودکتان در برقراری ارتباط امن با دیگران فرصت دهید .

وقتی که کودک فرد جدیدی را ملاقات می کند اجازه دهید در کنار شما بماند ، مگر اینکه خود او تمایل به کنجکاوی ، گشتن در اطراف اتاق یا بغل شدن را داشته باشد . تا زمانی که خود کودک آمادگی ندارد به او اصرار نکنید . اجازه دهید کودک وسایل شخصی اش چون اسباب بازی ، عروسک ، خرس و یا پتویش را در محیط های جدید با خود ببرد زیرا به او احساس آرامش و امنیت می دهد .

  • زمانی که کودکتان مضطرب می شود واکنش نشان دهید .

بی تفاوتی مادر نسبت به احساسات کودک او را آشفته تر می کند و هر چه کودک مضطرب باشد بیشتر به مادر خود می چسبد .
اگر هنگام برخورد با افراد ناآشنا کودک گریه افتاد او را در آغوش گرفته ، نوازش کرده و با ملایمت با او صحبت کنید . از کودک به دلیل این رفتارش گله و شکایت نکنید و از بیان جملات منفی و یا سرزنش کردن او خود داری کنید .

  • وقتی که کودکتان مضطرب می شود آرامش خود را حفظ کنید .

در هنگام اضطراب و نگرانی کودک مراقب باشید که شما نگران و مضطرب نشوید . کودک شما به والدین آرام ، مطمئن و قوی نیاز دارد . او را در آغوش بگیرید و به او احساس امنیت و آرامش بدهید .

  • رفتار مناسب را تشویق کنید .

کودک را در زمانی که با افراد جدید صحبت می کند و یا به آنها لبخند می زند تشویق کنید .

  • به دیگران اجازه دهید با کودک شما ارتباط برقرار کنند .

از مراقبت بیش از اندازه کودکتان خود داری کنید زیرا آنها به فرصت های بیشتری برای برقراری ارتباط و نزدیک شدن دیگران و به خصوص در مکان های ناآشنا نیاز دارند .
تجربیات کودکان به آنها می آموزد که والدین همیشه  در کنار آنها خواهند بود حتی اگر با افراد دیگری باشند .

  • زمانی که می خواهید کودک را ترک کنید با ثبات و محکم باشید .

هنگام ترک کودک  از او خداحافظی کنید تا کودک بداند که شما می روید .جملاتی مثل فعلاً خداحافظ  و یا من دوباره برمی گردم به کودک می آموزد که شما می روید ولی برمی گردید و جدایی زود به اتمام می رسد .

  • قبل از ترک کودک او را با مراقب، مربی و پرستارش آشنا کنید .

مطمئن باشید که مراقب یا مربی کودک فردی مسئول ، مطمئن و قابل اعتماد است . کودک را با فردی نا آشنا تنها نگذارید و به کودک فرصت دهید تا با مراقب و پرستار جدیدش آشنا شود .

  • اضطراب جدایی یک مرحله طبیعی از روند رشد کودکان است .

آنان با بزرگتر شدن و شناخت بیشتر مادر و محیط اطراف خود می آموزند که مادر وقتی می رود برمی گردد و به تدریج می آموزند که به آرامی از مادر جدا شده و با افراد دیگری ارتباط برقرار کنند .

                                                  کتابکده سلامت روانی ( فاطمه شعیبی )
                                                                    سهیلا فانی  


                                 


خیابان شیخ صدوق جنوبی  -  خیابان آزادی

  

روبروی پارک شهید حسینی (پارک مرداویج)

   

پلاک  67

  

تلفن  :  36687165 - 031